Editör notu : Bilim adamlarının babası olduğunu düşünüyorum ve öyle de saygıyla anıyorum. Fizik terslerinde ne kadar ters düşsekte yinede seviyorum. 

Alman asıllı ABD’li fizikçi Albert Einstein, bütün insanlık tarihinin en büyük bilim adamlarından biridir. ÇaÄŸdas fiziÄŸin temellerini atan çalısmalarından bugün bile evreni ve evrende gözlediÄŸimiz bütün olayları nasıl yorumlamamız gerektiÄŸine dair yol gösterir.

Yahudi bir ailenin oÄŸlu olan Einstein, Ulm’da doÄŸdu ve Münih’te öğrenime baÅŸladı. Okul yıllarında matematiÄŸe özel bir ilgi duyarak bu alanda sivrildi. 15 yaşındayken ailesi Ä°talya’nın Milano kentine taşınınca Einstein Ä°sviçre’ye geçerek Zürich Teknik Ãœniversitesi’ne girdi. 1900 de bu üniversitenin kuramsal fizik ve matematik bölümünü bitirdi. Bir süre öğretmenlik yaptıktan sonra Bern’deki patent bürosunda çalışmaya baÅŸladı bu görevden arta kalan zamanlarda fizik çalışmalarını sürdürdü ve 1905 te fiziÄŸin geliÅŸmesini saÄŸlayan bir dizi incelemeler yaptı.

Molekül boyutlarının hesaplanmasına iliÅŸkin yeni bir yöntem önerdiÄŸi ilk incelemesiyle Zürich Teknik Ãœniversitesi’nden fizik doktoru ünvanını aldı. Ä°skoçyalı botanikçi Robert Brown’un çiçektozlarında gözlemlediÄŸi “Brown hareketi”ne iliÅŸkindi. Brown’ın gözlemlerine göre çiçektozları gibi küçük parçacıklar durgun bir sıvının içinde bile, durmadan hereket ediyordu. Daha önceleri bu olayın rastgele hareket eden sıvı moleküllerinin küçük parçalara çarpmasından olduÄŸu düşünülüyordu. Einstein bu incelemesinde brown hareketin bi matematiksel durum olarak açıkladı.

Einstein’ın üçüncü makalesinde gene yıllar önce keÅŸfedilmiÅŸ çok ilginç bir olaya açıklık getiriyordu. Ãœzerine ışık gönderilen bazı maddelerin elektron yaydığı ama ışığın ÅŸiddetini arttığında yayılan elektronların enerjisinde deÄŸil yalnızca sayısında artış olduÄŸu biliniyordu. Einstein fotoelektrik etki adıyla bilinen bu olayın açıklamasını yaparken ışığın hem dalgalar halınde hem de enerji yüklü küçük parçacıklar halinde yayıldığını öne sürdü. Bu parçacıklar yani bugünkü adıyla fotonlar maddeye çarptığında atomlardan elektron koparıyor ama serbest kalan elektronlar maddeden kurtulmaya çalısırken atomların çekim kuvvetiyle enerji kaybediyordu. Einstein özellikle bu çalısmasıyla 1921 Nobel Fizik Ödülü’ne deÄŸer görüldü.

Einstein aynı yıl yayımlanan dördüncü incelemesi en önemlisidir. Bu makalesinde özel görecelik kuramını 1916 da dahada geliÅŸtirerek genel görecelik kuramına ulaÅŸmıştır. Einstein’ın kuramına göre cismin kütlesi,uzunluÄŸu hatta olay süresince zamanın akış hızı cismin hızına baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸir. Bunlar insana inanılmaz gelen devrimci düşüncelerdi ve benimsenmesi çok uzun zaman aldı. Einstein’ın görecelik kuramıyla vardığı en önemli sonuçlardan biri de kütle ile enerjinin eÅŸdeÄŸerliliÄŸidir. Demek ki kütle bir enerji birimi olduÄŸuna göre kütleçekimi de bir kuvvet olarak deÄŸil uzayda kütlenin varlığından kaynaklanan bir enerji bandı olarak düşünmek gerekir. Bu nedenle uzaydaki büyük kütleli gökcisimlerinin yakınından geçen ısık ısınlarının doÄŸrultusunda bir sapma olur bu da uzayın eÄŸrilmesine yol açar. Einstein enerji ile kütle arasındaki eÅŸitliÄŸi ünlü E=mc2(KARE) bağıntısıyla gösterdi. (E)enerji, (c)ısığın çarpma sayısı, (m) kütle. Işık hızının karesi çok büyük bir sayı olduÄŸundan çok küçük bir kütle çok büyük bir enerjiye eÅŸit olur.

Dünyaca ünlü bir bilim adamı olan Einstein 1914 te Berlin’de kurulan bir arastırma enstütüsünde fizik bölümünün yoneticiliÄŸine getirildi. I. Dünya Savaşı boyunca Almanya’da yasadı ve kararlı barışsever olarak savas karsıtı eylemleri destekledi. 1918 de barışı büyük bir sevinçle karşıladı. Ama 1933 te Nazi Partisi’nin iktidara gelmesi ve yahudilere karşı yürüttükleri eylemler yüzünden artık Almanya’da yaÅŸaması olanaksızdı. Amerika’ya yerleÅŸerek yaÅŸamının sonuna kadar uÄŸraÅŸacağı “BirleÅŸik Alan Kuramı” üstünde çalısmaya basladı. Ne var ki kuvvetle iliÅŸkin bütün fizik kuramlarını tek bir kuramda birleÅŸtirmeyi amaçlayan bu çalısmasını sonlandıramadı.

Einstein bütün yaÅŸamı boyunca dünya sorunlarıyla cok yakından ilgilendi. Gerçek bir barışsever olmasına karsın Hitler Almanyasında atom bombası yapmak üzere çalısmalar baÅŸladığını öğrenince Almanya ve Japonya’nın böyle bir bombayı kullanmalarını engeller düşüncesiyle atom bombasının ilk kez ABD de yapılmasına ön ayak oldu. Ama II. Dünya Savaşı’nda bu bombaların HiroÅŸima ve Nagazaki kentlerine atılmasından sonra atom silahının denetlenmesini ve dünya barısının kurulmasını içtenlikle destekledi.

Alçakgönüllü ve sevecen bir insan olan Einstein aynı zamanda bir müziksever ve yetenekli bir kemancıydı.

Bu yazıya gelmek için ne arama yaptılar:

• einstein biyografisi
• albert einstein in yasam öyküsü
• einstain yaÅŸam öyküsü
• einstein biyografi
• einsteinin biyografisi

Onur Sarıca

Domatessuyu.Com

Domatessuyu.com'un kurucusu, bir çok site projesine başarı imza atmış ancak son zamanlarda mesleği ile ilgili çalışmalarını sürdürdüğü için eskisi kadar aktif olmayan birisi.